Anglikanizm
Grudzień 2009 | Religie świata
W Anglii w XVI wieku narodził się nowy odłam chrześcijaństwa, częściowo zależny od protestantyzmu, zwany anglikanizmem. Twórcą anglikanizmu był król Henryk VIII. Król, który nie mógł się doczekać męskiego potomka z Katarzyną Aragońską, wystąpił do Stolicy Apostolskiej z prośbą o unieważnienie małżeństwa. Kiedy papież się nie zgodził, Henryk VIII, za zgodą parlamentu oraz prymasa ogłosił niezależność kościoła angielskiego od Rzymu, ustanawiając siebie głową nowego kościoła. Król był początkowo przeciwnikiem reformacji, jednak osobiste skłonności miały wpływ na zmianę jego poglądów. Novum, jakie zostało wprowadzone przez anglikanizm to przede wszystkim zniesienie celibatu księży, likwidacja zakonów, msze prowadzone w języku angielskim. Bez zmian pozostała hierarchia kościelna, zachowano również kult świętych. Po akcie supremacyjnym papież obłożył króla ekskomuniką, jednak nie miało to większego wpływu na rządzącego, bowiem został poparty przez większą część społeczeństwa, arystokrację, a nawet kler. Przeciwnicy reformy, w tym słynny filozof Morus, zostali straceni. Anglikanizm zachował wiele z katolicyzmu, nie odrzucono całkowicie jego doktryn. Podstawą objawienia pozostała Biblia, która interpretowana miała być ciągle z dotychczasową tradycją. Utrzymano dogmat o wolnej woli człowieka oraz boskiej łasce. Odrzucono zwierzchnictwo Stolicy Apostolskiej, jednak w ostatnich latach coraz więcej wspólnot anglikańskich dąży do ponownego pojednania. Taka sama sytuacja dotyczy klasztorów, które zostały zlikwidowane przez Henryka VIII. Obecnie na całym świecie istnieje około 100 wspólnot anglikańskich. Anglikanizm kwalifikowany jest jako religia państwowa, jego głową pozostaje król lub królowa. Kościoły anglikańskie znajdują się w Wielkiej Brytanii, w Irlandii, w Stanach Zjednoczonych oraz w dawnych brytyjskich koloniach. Najwyższa władza wewnątrz kościelnej hierarchii należy się zgodnie z tradycją arcybiskupowi Canterbury. Kościół anglikański, w przeciwieństwie do katolickiego, zezwala na wyświęcanie kobiet.
Najstarszą i najliczniejszą grupą wyznań chrześcijańskich jest katolicyzm. Narodził się on już w I wieku n.e. wraz z działalnością i nauczaniem Jezusa Chrystusa. Katolicyzm, jego prawa i doktryny kształtowały się do VII wieku, wraz z licznymi soborami oraz polemikami z innymi religiami. Bóg według katolików jest jeden, jest on istotą niematerialną, bezpostaciową, która występuje w trzech osobach – Boga Ojca, Syna Bożego i Ducha Świętego. Bóg objawił się ludziom w postaci Jezusa Chrystusa, który przybrał cielesną postać, żył wśród ludzi i poniósł męczeńską śmierć celem odkupienia win rodzaju ludzkiego. Bóg jest motorem wszystkich działań na ziemi oraz stwórcą świata i człowieka. Dzieło stworzenia było dziełem miłości, Bóg stworzył ludzi na swoje podobieństwo, jednak zerwali oni przymierze z Bogiem i od tej pory muszą żyć ze świadomością śmierci. Podstawowe obowiązki katolików zawarte zostały w Dekalogu oraz w przykazaniu miłości. Każdy człowiek powinien kierować się w życiu zasadami miłości, nadziei i wiary. Katolicy wierzą w istnienie życia po śmierci. Ci, którzy będą wierni boskim prawom, będą mogli po śmierci przebywać w obecności Boga w niebie, natomiast osoby, które nie spełnią określonych warunków, zostaną potępieni i spędzą całą wieczność w piekle. Zadaniem Kościoła katolickiego jest głoszenie prawdy o życiu i działalności Chrystusa oraz udzielanie sakramentów. Według Kościoła katolickiego wszyscy ludzie urodzili się obciążeni grzechem pierworodnym, a jedyną drogą zbawienia jest otrzymanie łaski od Boga, którą się uzyskuje dzięki swoim dobrym uczynków. Ponieważ każdy człowiek jest z natury zły i skłonny do grzechu, muszą dzięki swojemu rozumowi zrozumieć, że tylko wyrzeknięcie się swoich niewłaściwych cech jest w stanie zaprowadzić ich do Boga. Katolicy czczą świętych, uznając za takie osoby, które swoim życiem głosiły chwałę bożą. Według katolików osoby te słyszą modlitwy ludzi żyjących na ziemi. Religię te wyznaje około 1, 1 mld osób na całym świecie, co plasuje katolicyzm na drugim miejscu po islamie. Katolicyzm ma swoich wyznawców na wszystkich kontynentach, jednak najwięcej w Europie i Ameryce Południowej. 
Hinduizm jest trzecią pod względem liczby wyznawców religią na świecie. Szacuje się, że liczba osób, które deklarują się jako czciciele tej religii przekracza miliard. Osoby te zamieszkują głównie Półwysep Indyjski, jednak spora część wyznawców hinduizmu znajduje się także w Nepalu, Pakistanie, Bangladeszu, na Sri Lance i w Republice Południowej Afryki. Chociaż hinduizm składa się z wielu odłamów, istnieją wspólne cechy dla wszystkich jego wyznawców. Wszyscy uznają za święte księgi hinduizmu Wedy, czyli najstarsze teksty spisane w sanskrycie, w których została zawarta cała ówczesna wiedza człowieka o otaczającym go świecie. Wszyscy wierzą w reinkarnację, czyli w nieśmiertelność duszy, która po śmierci jednego człowieka może przejść w ciało innego człowieka lub nawet w zwierzę czy roślinę, w zależności od tego, jak dana osoba wypełniała religijne obowiązki. Wyznawcy hinduizmu wierzą również w karmę, według której wszystkie czyny człowieka znajdują odzwierciedlenie w przyszłym życiu. Celem życia człowieka powinno być oczyszczenie ze wszystkich pragnień. Istnieje wiele odłamów hinduizmu, które są tak różne (od monoteizmu, poprzez politeizm, aż do ateizmu), że uznaje się ogólnie, iż każda wiara, której celem jest Bóg jest dobra. Trudno określić status ontologiczny boga lub bóstw w hinduizmie, z jednej strony przyjmuje się, że istnieje tylko jeden Bóg, który pojawia się pod różnymi postaciami, a inne istoty są mu podległe, z drugiej strony wymienia się wiele bóstw hinduizmu. Co jakiś czas na ziemię zstępują bogowie pod postacią awatara, aby ratować ziemię przed upadkiem. Niektórzy pojawiają się pod postacią zwierząt, inni pod postaciami ludzi. Dusz według wszystkich odłamów hinduizmu jest nieśmiertelna, w czasie swojego istnienia przechodzi ewolucję od tworów najniższych, czyli przedmiotów, roślin i zwierząt, do tworów wyższych – człowieka i istoty boskie, aby w końcu złączyć się na wieki z Brahmanem, który jest utożsamiany z najwyższą istotą, identyczną z Absolutem. Hinduizm rozwijał się od czasie, kiedy w Indiach pojawiła się rozwinięta kultura. Przez wiele następnych wieków rodziły się nowe odłamy i nowe doktryny. Ludność Indii był atak silnie związana z tą religią, że nawet długotrwała kolonizacja brytyjska nie była w stanie podważyć religijność tamtejszych ludzi. 
Ruchy reformacyjne w Europie w XVI wieku doprowadziły do narodzin protestantyzmu. Reformację zapoczątkowały wystąpienia Marcina Lutra, które doprowadziły do kolejnych aktów tego typu w późniejszych wiekach. Głównym celem protestantyzmu był powrót do źródeł wiary. Za podstawę wiary i praktyki chrześcijańskiej uznano tylko i wyłącznie Pismo Święte. Jezus Chrystus został uznany za jedynego pośrednika pomiędzy człowiekiem a Bogiem. Cześć można oddawać jedynie Bogu. W ten sposób protestantyzm zakwestionował kult świętych, którzy byli do tej pory czczeni w Kościele. Tylko łaska boska jest w stanie usprawiedliwiać czyny człowieka, który zgrzeszył. Protestantyzm postanowił zreformować Kościół i wiarę. Zrezygnował z uznawania niektórych dogmatów, które stanowią podstawę wiary w katolicyzmie. Protestanci odrzucili wiarę w istnienie czyśćca, postanowili również nie oddawać czci Matce Boskiej, odmawiając jej boskości. Zniesiono również celibat księży. Kościół protestancki nie uznaje zwierzchnictwa Biskupa Rzymu. Do liturgii wprowadzono języki narodowe. Wewnątrz protestantyzmu wykształciło się kilka nurtów. Pierwszym, stworzonym przez Marcina Lutra, zwany od nazwiska swego twórcy luteranizmem, rozprzestrzenił się na terenie Niemiec, Danii, Szwecji, Norwegii i Islandii. Zdobył też rzeszę wyznawców w Finlandii, na Łotwie, w Czechach i w Austrii. Kolejnym reformatorem był Jan Kalwin, który zdobył wyznawców głównie w Szwajcarii, Holandii oraz na Węgrzech. Kalwin był także inspiratorem ruchów reformacyjnych w Anglii, gdzie jego poglądy reprezentowali purytanie, w Szkocji, gdzie powstali prezbiterianie oraz we Francji, gdzie swoje poglądy głosili hugenoci. Kolejnym nurtem był anabaptyzm, który w swoje doktrynie łączył zasadę chrztu ze społecznym radykalizmem. Wystąpienia anabaptystów doprowadziły do wojen chłopskich w Niemczech. W większości kraju wyznawcy tej religii byli tępieni, aż w końcu znaleźli schronienie w Stanach Zjednoczonych. Obecnie protestantyzm jest dość znacznie rozbity na szereg mniejszych kościołów, wewnątrz których można wyodrębnić dwa główne nurty: ewangelicyzm i ewangelikalizm.