Prawosławie
Luty 2010 | Religie świata, Teologia
W wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 roku powstało prawosławie. Religia ta opiera się na zasadach, które zostały wygłoszone podczas pierwszych soborów oraz na naukach Ojców Kościoła, odrzuca natomiast wszystkie prawdy ustanowione po schizmie, czyli po dokonaniu się podziału. Wyznawcy prawosławia oraz hierarchowie tego kościoła nie uznają zwierzchności papieża, opierając się na zasadach głoszonych w pierwszych wspólnotach chrześcijańskich, w których wszyscy członkowie byli równi. Prawosławie odrzuca wiele dogmatów, m.in. dogmat o istnieniu czyśćca, grzechu pierworodnego, niepokalanego poczęcia Matki Boskiej oraz wniebowstąpienia Matki Boskiej. Prawosławie wyklucza prymat papieża oraz wszystkich biskupów, odrzucając zasadę o nieomylności jakiegokolwiek człowieka. Kościół prawosławny składa się z czterech patriarchatów: konstantynopolitańskiego, aleksandryjskiego, antiocheńskiego i jerozolimskiego. Patriarcha Konstantynopola nosi tradycyjny tytuł „primus inter pares”. Jedynym organem zdolnym do ogłaszania nowych prawd doktrynalnych jest sobór powszechnych, po zakończeniu soboru można przyjąć nową doktrynę tylko za zgodą całej Cerkwi. Prawosławie przywiązuje dużą wagę do tradycji oraz do rytuałów. Najważniejszym ze sposobów wyrażania wiary jest liturgia, która przybiera nieco inny charakter, niż w Kościele katolickim. Doba liturgiczna rozpoczyna się wieczorem, a kończy około godziny 15 po południu. Jednym ze sposobów wyrażania wiary są ikony, których twórcy, zanim przystąpią do pisania ikon, muszą znajdować się w stanie łaski i powinien odbyć wcześniejszą spowiedź. W Kościele prawosławnym duże znaczenie mają klasztory, zwane monasterami, które charakteryzują się znaczną autonomią. Prawosławie przywiązuje dużą wagę również do tradycji, wiara powinna opierać się na prawdach głoszonych w Piśmie Świętym, na postanowieniach soborów powszechnych, pismach Ojców Kościoła oraz na ikonach i pismach liturgicznych. Wszystkie przejawy religii prawosławnej powinny stanowić spójny system religijny.
Ruchy reformacyjne w Europie w XVI wieku doprowadziły do narodzin protestantyzmu. Reformację zapoczątkowały wystąpienia Marcina Lutra, które doprowadziły do kolejnych aktów tego typu w późniejszych wiekach. Głównym celem protestantyzmu był powrót do źródeł wiary. Za podstawę wiary i praktyki chrześcijańskiej uznano tylko i wyłącznie Pismo Święte. Jezus Chrystus został uznany za jedynego pośrednika pomiędzy człowiekiem a Bogiem. Cześć można oddawać jedynie Bogu. W ten sposób protestantyzm zakwestionował kult świętych, którzy byli do tej pory czczeni w Kościele. Tylko łaska boska jest w stanie usprawiedliwiać czyny człowieka, który zgrzeszył. Protestantyzm postanowił zreformować Kościół i wiarę. Zrezygnował z uznawania niektórych dogmatów, które stanowią podstawę wiary w katolicyzmie. Protestanci odrzucili wiarę w istnienie czyśćca, postanowili również nie oddawać czci Matce Boskiej, odmawiając jej boskości. Zniesiono również celibat księży. Kościół protestancki nie uznaje zwierzchnictwa Biskupa Rzymu. Do liturgii wprowadzono języki narodowe. Wewnątrz protestantyzmu wykształciło się kilka nurtów. Pierwszym, stworzonym przez Marcina Lutra, zwany od nazwiska swego twórcy luteranizmem, rozprzestrzenił się na terenie Niemiec, Danii, Szwecji, Norwegii i Islandii. Zdobył też rzeszę wyznawców w Finlandii, na Łotwie, w Czechach i w Austrii. Kolejnym reformatorem był Jan Kalwin, który zdobył wyznawców głównie w Szwajcarii, Holandii oraz na Węgrzech. Kalwin był także inspiratorem ruchów reformacyjnych w Anglii, gdzie jego poglądy reprezentowali purytanie, w Szkocji, gdzie powstali prezbiterianie oraz we Francji, gdzie swoje poglądy głosili hugenoci. Kolejnym nurtem był anabaptyzm, który w swoje doktrynie łączył zasadę chrztu ze społecznym radykalizmem. Wystąpienia anabaptystów doprowadziły do wojen chłopskich w Niemczech. W większości kraju wyznawcy tej religii byli tępieni, aż w końcu znaleźli schronienie w Stanach Zjednoczonych. Obecnie protestantyzm jest dość znacznie rozbity na szereg mniejszych kościołów, wewnątrz których można wyodrębnić dwa główne nurty: ewangelicyzm i ewangelikalizm.