Prawosławie
Luty 2010 | Religie świata, Teologia
W wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 roku powstało prawosławie. Religia ta opiera się na zasadach, które zostały wygłoszone podczas pierwszych soborów oraz na naukach Ojców Kościoła, odrzuca natomiast wszystkie prawdy ustanowione po schizmie, czyli po dokonaniu się podziału. Wyznawcy prawosławia oraz hierarchowie tego kościoła nie uznają zwierzchności papieża, opierając się na zasadach głoszonych w pierwszych wspólnotach chrześcijańskich, w których wszyscy członkowie byli równi. Prawosławie odrzuca wiele dogmatów, m.in. dogmat o istnieniu czyśćca, grzechu pierworodnego, niepokalanego poczęcia Matki Boskiej oraz wniebowstąpienia Matki Boskiej. Prawosławie wyklucza prymat papieża oraz wszystkich biskupów, odrzucając zasadę o nieomylności jakiegokolwiek człowieka. Kościół prawosławny składa się z czterech patriarchatów: konstantynopolitańskiego, aleksandryjskiego, antiocheńskiego i jerozolimskiego. Patriarcha Konstantynopola nosi tradycyjny tytuł „primus inter pares”. Jedynym organem zdolnym do ogłaszania nowych prawd doktrynalnych jest sobór powszechnych, po zakończeniu soboru można przyjąć nową doktrynę tylko za zgodą całej Cerkwi. Prawosławie przywiązuje dużą wagę do tradycji oraz do rytuałów. Najważniejszym ze sposobów wyrażania wiary jest liturgia, która przybiera nieco inny charakter, niż w Kościele katolickim. Doba liturgiczna rozpoczyna się wieczorem, a kończy około godziny 15 po południu. Jednym ze sposobów wyrażania wiary są ikony, których twórcy, zanim przystąpią do pisania ikon, muszą znajdować się w stanie łaski i powinien odbyć wcześniejszą spowiedź. W Kościele prawosławnym duże znaczenie mają klasztory, zwane monasterami, które charakteryzują się znaczną autonomią. Prawosławie przywiązuje dużą wagę również do tradycji, wiara powinna opierać się na prawdach głoszonych w Piśmie Świętym, na postanowieniach soborów powszechnych, pismach Ojców Kościoła oraz na ikonach i pismach liturgicznych. Wszystkie przejawy religii prawosławnej powinny stanowić spójny system religijny.
Zło jest to pewien problem do rozpatrzenia dla teologów, a co dopiero dla ludzi nie uczonych pod względem religii. Związane jest ono ściśle z cierpieniem dokonywanym na drugim człowieku. Ma to również związek z istnieniem wszechmiłosiernego oraz wszechmocnego Boga, który pokazuje nam swoje dobro. Zło był częstym problemem wielu filozofów. Rozróżniamy szkolę hinduską oraz akwinacką, która zajmowała się tym problemem. Szkoła hinduska zakładała, że i zło i dobro są potrzebne światu do osiągnięcia pewnej równowagi, harmonii, natomiast ta druga uważała, że zło to kara za grzech i ich konsekwencja. 
W Anglii w XVI wieku narodził się nowy odłam chrześcijaństwa, częściowo zależny od protestantyzmu, zwany anglikanizmem. Twórcą anglikanizmu był król Henryk VIII. Król, który nie mógł się doczekać męskiego potomka z Katarzyną Aragońską, wystąpił do Stolicy Apostolskiej z prośbą o unieważnienie małżeństwa. Kiedy papież się nie zgodził, Henryk VIII, za zgodą parlamentu oraz prymasa ogłosił niezależność kościoła angielskiego od Rzymu, ustanawiając siebie głową nowego kościoła. Król był początkowo przeciwnikiem reformacji, jednak osobiste skłonności miały wpływ na zmianę jego poglądów. Novum, jakie zostało wprowadzone przez anglikanizm to przede wszystkim zniesienie celibatu księży, likwidacja zakonów, msze prowadzone w języku angielskim. Bez zmian pozostała hierarchia kościelna, zachowano również kult świętych. Po akcie supremacyjnym papież obłożył króla ekskomuniką, jednak nie miało to większego wpływu na rządzącego, bowiem został poparty przez większą część społeczeństwa, arystokrację, a nawet kler. Przeciwnicy reformy, w tym słynny filozof Morus, zostali straceni. Anglikanizm zachował wiele z katolicyzmu, nie odrzucono całkowicie jego doktryn. Podstawą objawienia pozostała Biblia, która interpretowana miała być ciągle z dotychczasową tradycją. Utrzymano dogmat o wolnej woli człowieka oraz boskiej łasce. Odrzucono zwierzchnictwo Stolicy Apostolskiej, jednak w ostatnich latach coraz więcej wspólnot anglikańskich dąży do ponownego pojednania. Taka sama sytuacja dotyczy klasztorów, które zostały zlikwidowane przez Henryka VIII. Obecnie na całym świecie istnieje około 100 wspólnot anglikańskich. Anglikanizm kwalifikowany jest jako religia państwowa, jego głową pozostaje król lub królowa. Kościoły anglikańskie znajdują się w Wielkiej Brytanii, w Irlandii, w Stanach Zjednoczonych oraz w dawnych brytyjskich koloniach. Najwyższa władza wewnątrz kościelnej hierarchii należy się zgodnie z tradycją arcybiskupowi Canterbury. Kościół anglikański, w przeciwieństwie do katolickiego, zezwala na wyświęcanie kobiet. 
Najstarszą i najliczniejszą grupą wyznań chrześcijańskich jest katolicyzm. Narodził się on już w I wieku n.e. wraz z działalnością i nauczaniem Jezusa Chrystusa. Katolicyzm, jego prawa i doktryny kształtowały się do VII wieku, wraz z licznymi soborami oraz polemikami z innymi religiami. Bóg według katolików jest jeden, jest on istotą niematerialną, bezpostaciową, która występuje w trzech osobach – Boga Ojca, Syna Bożego i Ducha Świętego. Bóg objawił się ludziom w postaci Jezusa Chrystusa, który przybrał cielesną postać, żył wśród ludzi i poniósł męczeńską śmierć celem odkupienia win rodzaju ludzkiego. Bóg jest motorem wszystkich działań na ziemi oraz stwórcą świata i człowieka. Dzieło stworzenia było dziełem miłości, Bóg stworzył ludzi na swoje podobieństwo, jednak zerwali oni przymierze z Bogiem i od tej pory muszą żyć ze świadomością śmierci. Podstawowe obowiązki katolików zawarte zostały w Dekalogu oraz w przykazaniu miłości. Każdy człowiek powinien kierować się w życiu zasadami miłości, nadziei i wiary. Katolicy wierzą w istnienie życia po śmierci. Ci, którzy będą wierni boskim prawom, będą mogli po śmierci przebywać w obecności Boga w niebie, natomiast osoby, które nie spełnią określonych warunków, zostaną potępieni i spędzą całą wieczność w piekle. Zadaniem Kościoła katolickiego jest głoszenie prawdy o życiu i działalności Chrystusa oraz udzielanie sakramentów. Według Kościoła katolickiego wszyscy ludzie urodzili się obciążeni grzechem pierworodnym, a jedyną drogą zbawienia jest otrzymanie łaski od Boga, którą się uzyskuje dzięki swoim dobrym uczynków. Ponieważ każdy człowiek jest z natury zły i skłonny do grzechu, muszą dzięki swojemu rozumowi zrozumieć, że tylko wyrzeknięcie się swoich niewłaściwych cech jest w stanie zaprowadzić ich do Boga. Katolicy czczą świętych, uznając za takie osoby, które swoim życiem głosiły chwałę bożą. Według katolików osoby te słyszą modlitwy ludzi żyjących na ziemi. Religię te wyznaje około 1, 1 mld osób na całym świecie, co plasuje katolicyzm na drugim miejscu po islamie. Katolicyzm ma swoich wyznawców na wszystkich kontynentach, jednak najwięcej w Europie i Ameryce Południowej. 
Odkupienie jest pojęciem czysto chrześcijańskim. Jest to związane z dziełem Syn Bożego, Jezusa Chrystusa, które było dla nas zbawcze. Dokonane zostało za sprawą jego śmierci oraz następnie zmartwychwstania trzeciego dnia, po śmierci. Związane jest to jednak ściśle ze stworzeniem świata. Na przestrzeni dziejów, od czasów istnienia człowieka ciągle potrzebował on jego pomocy. Jesteśmy wolni, jednak Bóg pragnie doprowadzić nas do swojego planu, który założył na początku. W jego planie chciał, abyśmy byli święci i dobrzy. Staliśmy się, zatem w późniejszym planie synami oraz córkami również Jezusa Chrystusa. Odkupienie kojarzy nam się jedynie z wybawieniem z wszelkich grzechów, chociaż tak naprawdę Bóg chciał stworzyć z tego elementu część swojego planu. Ludzie wówczas mieli stać się dziećmi bożymi za pośrednictwem Jezusa Chrystusa. W Starym Testamencie to Bóg jest opisywany jako odkupiciel, jednak w Nowym Testamencie to Jezus Chrystus jest podawany jako odkupiciel, który jest pośrednikiem i jedną z postaci Boga.